De EU-Machineverordening (2023/1230) in het kort
De EU-Machineverordening 2023/1230 vervangt de Machinerichtlijn. Dit verandert er aan veiligheidseisen, risicobeoordeling, documentatie en overgangstermijnen.
Vanaf 1 januari 2026 zijn er nieuwe eisen onder SOLAS (het Internationaal Verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee) van toepassing op alle nieuwe, bestaande en gewijzigde hijs- en hefinstallaties aan boord van schepen. De eisen staan in hoofdstuk II-1, voorschrift 3-13.
Deze veranderingen zijn bedoeld om ongevallen tijdens hijswerkzaamheden te verminderen door de ontwerp-, certificerings-, onderhouds- en documentatiestandaarden te verbeteren. De nieuwe regelgeving richt zich specifiek op hijswerkzaamheden, omdat die tot één van de meest voorkomende oorzaken van schade en letsel in de maritieme sector horen.
Deze gids geeft een overzicht van wat de nieuwe SOLAS-eisen betekenen voor jouw werkzaamheden, hoe je je kunt voorbereiden en hoe digitale tools zoals Onix Work het makkelijker maken om aan de eisen te voldoen.
SOLAS (Safety of Life at Sea)
Een internationaal maritiem verdrag, aangenomen door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO), dat minimumnormen voor de veiligheid van schepen vaststelt.
Hijs- en hefinstallatie
Al het mechanische materieel waarmee lasten op een schip worden gehesen of neergelaten, zoals kranen, laadbomen en lieren.
Losmaterieel
Materieel dat wordt gebruikt in combinatie met hijs- en hefinrichtingen, zoals sluitingen, stroppen, haken of hijsjukken.
Bevoegd persoon
Iemand met voldoende opleiding en ervaring om hijsmaterieel te inspecteren, te testen en te certificeren.
Classificatiebureau
Een niet-gouvernementele organisatie, zoals DNV of Lloyd’s Register, die bevoegd is om de naleving van technische normen zoals SOLAS te controleren en certificaten af te geven.
De nieuwe SOLAS-voorschriften van hoofdstuk II-1, voorschriften 3-13, zijn van toepassing op:
Vervoert, installeert of onderhoudt je schip hijsmaterieel? Dan geldt de regelgeving voor jou, ongeacht de vlag of het type schip.
De nieuwe SOLAS-regelgeving betreft hijsinstallaties en los materieel die aan boord van schepen zijn geïnstalleerd, waaronder:
De regelgeving geldt voor zowel nieuw als bestaand materieel, waarbij de verplichtingen verschillen afhankelijk van wanneer het is geïnstalleerd of voor het laatst is gewijzigd.
Bepaalde soorten materieel en werkzaamheden vallen niet onder de nieuwe SOLAS-eisen. Hiertoe behoren:
Deze uitzonderingen zijn bedoeld om overlap met andere bestaande SOLAS-hoofdstukken en IMO-codes te voorkomen, zodat de focus blijft liggen op de hijswerkzaamheden die het hoogste risico voor de veiligheid van personeel en de integriteit van het schip met zich meebrengen.
Wil je de gids als PDF downloaden?
Het nieuwe SOLAS-voorschrift II-1/3-13 is nauw verbonden met ILO-verdrag nr. 152 over arbeidsveiligheid bij havenarbeid. Terwijl ILO 152 zich richt op hijswerkzaamheden aan wal, zoals kranen en losse hijsmaterieel dat in havens wordt gebruikt, breidt het nieuwe SOLAS-voorschrift soortgelijke veiligheids- en inspectie-eisen uit naar hijs- en hefinrichtingen die op schepen zijn geïnstalleerd.
Beide regelgevingskaders hebben hetzelfde doel: het aantal ongevallen terugdringen en de controle over hijsmaterieel verbeteren met gestandaardiseerde ontwerp-, test- en certificeringsprocedures.
ILO 152 introduceerde belangrijke principes zoals regelmatige keuringen, werklastmarkeringen en gecertificeerde inspecties, die nu deel uitmaken van de SOLAS-voorschriften. Zo ontstaat een doorlopende veiligheidsketen tussen wal en schip, waardoor hijsmaterieel tijdens het hele logistieke proces consequent wordt beheerd.
Voor AEO-gecertificeerde bedrijven draagt deze afstemming bij aan betere traceerbaarheid, documentatiestroom en zekerheid over naleving. Dat is essentieel om aan te tonen dat vracht veilig en gecontroleerd wordt afgehandeld.
Hijsen is een essentieel proces in de maritieme sector.
De SOLAS-regelgeving van 2026 introduceert een wereldwijd eenduidig kader voor het ontwerp, de inspectie, het testen en het onderhoud van hijs- en hefinstallaties en los materieel op schepen.
Samen zijn deze wijzigingen gericht op het verbeteren van de veiligheid, het verminderen van incidenten met hijsen en het waarborgen van een betere controle van inspectiegegevens in de maritieme sector.
Als mijn hijsmaterieel is vrijgesteld van SOLAS, betekent dat dan dat ik geen documentatie nodig heb?
Nee. Zelfs als jouw apparatuur onder een vrijstelling valt, blijven documentatie en traceerbaarheid de beste aanpak, zeker voor Geautoriseerde Marktdeelnemers (AEO).
Digitale documentatie ondersteunt interne controlesystemen, helpt je om naleving aan te tonen bij douane- en havenautoriteiten en maakt audits eenvoudiger.
De handhavingsverantwoordelijkheden zijn verdeeld door verschillende autoriteiten:
In de praktijk betekent dit dat elk schip klaar moet staan om geldige certificaten en inspectieverslagen te kunnen laten zien tijdens audits of havenbezoeken, waar het ook is aangemeerd.
Waarom is handhaving belangrijk voor AEO-gecertificeerde bedrijven?
Omdat douane- en veiligheidsautoriteiten steeds vaker inspectiegegevens met elkaar delen. Als je continu kunt aantonen dat je aan SOLAS voldoet, versterkt dat je AEO-profiel en bewijs je betrouwbaarheid, veiligheid en controle over je vrachtoperaties.
De nieuwe SOLAS-eisen schrijven voor dat:
De frequentie varieert afhankelijk van het type materieel, maar het meeste materieel moeten jaarlijks worden onderzocht en elke vijf jaar worden belast.
Al het hijsmaterieel moet worden geïnspecteerd, getest en gecertificeerd volgens de SOLAS-voorschriften.
De scheepseigenaar moet het volgende bijhouden:
Alle documentatie moet aan boord beschikbaar en toegankelijk zijn voor de autoriteiten.
Het niet naleven van de nieuwe SOLAS-eisen voor hijs- en hefwerktuigen kan ernstige juridische, operationele en financiële gevolgen hebben :
1. Aanhouding of vertraging van schepen
Havenstaatcontrole (PSC) of de autoriteiten van de vlaggenstaat kunnen schepen aanhouden die geen geldige inspectieverslagen of certificaten kunnen overleggen. Dit kan leiden tot vertragingen, verlies van inkomsten en contractuele boetes.
Classificatiebureaus kunnen de klasse- of wettelijke certificaten intrekken en een schip verbieden uit te varen als cruciaal veiligheidsmaterieel niet aan de eisen voldoet.
Als er een ongeval gebeurt door niet-conform hijsmaterieel, kan de scheepseigenaar, exploitant of fabrikant te maken krijgen met juridische stappen, verzekeringsclaims of zelfs strafvervolging.
De verzekeringsdekking kan vervallen als niet-naleving heeft bijgedragen aan het incident.
Het belangrijkste is dat niet-naleving levens in gevaar brengt. Hijswerkzaamheden behoren tot de meest risicovolle activiteiten op zee en één incident kan de veiligheidsreputatie, het imago en het vertrouwen van een bedrijf bij klanten en toezichthouders schaden.
Kortom: naleving is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een noodzaak voor veilige en efficiënte maritieme operaties.
Wil je de gids als PDF downloaden?
Digitale tools voor materieelbeheer kunnen scheepseigenaren en -exploitanten helpen om aan de eisen te voldoen.
De nieuwe SOLAS-regelgeving is op 1 januari 2026 in werking getreden, met overgangstermijnen voor bestaand materieel.
Ter voorbereiding moeten bedrijven:
Vroeg beginnen voorkomt chaos in het papierwerk en zorgt voor een soepele overgang naar de nieuwe regels.
Met Onix Work kunnen scheepseigenaren, leveranciers van hijs- en hefinstallaties en inspecteurs alle documentatie digitaal en veilig op één plek beheren, om te voldoen aan de SOLAS-eisen.
Dit digitale platform voor compliancebeheer van materieel helpt je om:
Nu de nieuwe SOLAS-regelgeving van kracht is, is het hebben van een digitaal systeem voor compliancebeheer van materieel (ECMS) een voordeel. Met eenvoudige tools op desktop of mobiel kun je tijd besparen, risico's verminderen en documentatie aan relevante autoriteiten tonen.
Marktleiders gebruiken deze tools al om de veranderingen voor te blijven. G2 Ocean,‘s werelds grootste exploitant van open-luikschepen, heeft Onix Work wereldwijd ingevoerd als gestandaardiseerd systeem voor compliance van materieel:
Lees hier het volledige verhaal over hoe G2 Ocean de norm heeft gezet voor compliance van maritiem materieel.
Neem vandaag nog contact op met een Onix-expert om te horen hoe we je kunnen helpen om aan SOLAS hoofdstuk II-1, voorschrift 3-13 te voldoen.
